Tysiąc lat historii w sześciu krokach

Wyobraźmy sobie zagranicznego turystę, który spędza wolny weekend w Warszawie. Zwiedził już zrewitalizowane fragmenty miasta, zobaczył biurowce, a wieczorem trafia do kameralnej sali, gdzie nagle gasną światła. Na scenę wkracza historia, ale historia opowiedziana zupełnie inaczej, bo nie za pomocą suchych dat z podręcznika, tylko przez ruch, rytm, barwę i autentyczny dźwięk. Zagraniczny widz otrzymuje niezwykłe wyzwanie – przez godzinę z okładem doświadcza tysiąca lat dziejów państwa polskiego, jednak bez nudnej, szkolnej akademii. Nie słyszy nużącego wykładu. Nie musi patrzeć na nudną, statyczną wystawę. Ogląda wirujące spódnice, odbiera rezonujące uderzenia butów w parkiet, poznaje lokalne legendy, a w tle chłonie nowoczesne, multimedialne obrazy. Takie zjawisko wymaga genialnego reżysera, by nie uśpić gościa i jednocześnie nie spłycić przekazu do banalnej, taniej pocztówki. 

Odpowiedzią na tę potrzebę staje się marka, która zaczyna swoje istnienie nie od wystawienia produktu na półkę, lecz od zaprezentowania porywającej opowieści. Tę opowieść snuje polska marka kulturalna PolkLore & History, powołana do życia przez Marcina Wójciuka. Projekt odważnie łączy żywą tradycję ludową z nowymi technologiami, dając na to ewidentny dowód, że nasza rodzima kultura stanowi niesamowicie atrakcyjny, rynkowy produkt turystyczny. Przedsięwzięcie zdecydowanie zrywa z mitem, że folklor to wyłącznie zakurzona pamiątka czy tandetna cepelia, udowadniając twardo, że może to być żywy język, którym współczesna Polska opowiada o sobie otaczającemu światu.

Od sklepu na deski teatru, czyli patriotyzm rozwojowy w akcji 

Dlaczego zatem portal i środowisko słynące z poważnej analityki gospodarczej i społecznej promuje widowisko sceniczne? Rozwiązanie tej zagadki kryje się w pojęciu patriotyzmu rozwojowego. Aplikacja Pola od lat wspiera świadomych konsumentów w wybieraniu rodzimych produktów. Skanujemy kody, oceniamy wkład polskiego kapitału, premiujemy produkcję krajową i szanujemy niezależność od globalnych, często bezdusznych koncernów. Zawsze stoimy na stanowisku, że każda złotówka wydana na jakościowy polski produkt posiada wymierną wartość państwotwórczą.

Musimy jednak pójść o krok dalej i objąć tym samym, krytycznym myśleniem rynek doświadczeń. W tym wypadku na rynek trafia towar absolutnie nietypowy. Otrzymujemy polską usługę kulturową. Otrzymujemy starannie zaprojektowane widowisko sceniczne, markę, pamiątki, autorskie kostiumy, dedykowane grafiki, przemyślane materiały edukacyjne i ogrom włożonej, polskiej pracy twórczej. Widzimy tu wyraźnie sytuację, w której zasady wyznawane przez Polę przenoszą się ze stoiska hipermarketu bezpośrednio na deski sceny. Patriotyzm rozwojowy zakłada holistyczne dbanie o potencjał społeczeństwa, w tym ten wizerunkowy i tożsamościowy. Rodzimy biznes bierze w tym modelu odpowiedzialność prospołeczną i wspólnototwórczą. 

Dlatego z dumą i pełnym przekonaniem angażujemy markę PolkLore do Klubu Przyjaciół Poli. Będzie ona także mecenasem naszego podcastu „Pola. Kapitał pokoleń”, z którym idea ta tworzy nierozerwalny splot. Budujemy wspólnie potężny, wartościowy kapitał wizerunkowy ojczyzny we własnych oczach oraz w ocenach odwiedzających nas obcokrajowców.

Przedsiębiorca kultury w walce z estetyką remizy 

Sfera tradycji boryka się u nas z dużymi kłopotami zarządczymi. Widzimy ogromne, centralnie sterowane i finansowane twory instytucjonalne, które mimo szczytnych misji często toną w państwowym marazmie, gubiąc kontakt z rynkiem. Z drugiej strony masowy rynek zalewają plastikowe, krzykliwe inicjatywy, usiłujące zarobić szybki grosz na karykaturalnym potraktowaniu polskiej wsi. O plastikowej tandecie z Chin zalewającej nasze “souvenir shopy” nawet nie wspominajmy.

Marcin Wójciuk jawi się w tym układzie jako prawdziwy innowator i bezkompromisowy przedsiębiorca kultury, który wchodzi w opozycję do obu tych skrajności. Twórca PolkLore posiada głębokie zaplecze, poparte latami pracy w tańcu, stworzenia i obsługi portalu ZespolyLudowe.pl – pierwszej obszernej bazy polskich zespołów ludowych – oraz szerokich konsultacji społecznych, takich jak nasze analizy nowej “ustawy o zespołach ludowych” forsowanej niedawno przez PSL. 

Wójciuk porzuca bezpieczną maskę pasjonata-kustosza. Rozumie doskonale reguły gry gospodarczej, łącząc zręcznie znajomość twardego marketingu z biegłą obsługą nowoczesnych technologii scenicznych. Potrafi on w profesjonalny sposób komunikować się z zagranicznym turystą, sprawnie implementować rozwiązania cyfrowe z zakresu sztucznej inteligencji (której - jako kierunku - jest absolwentem), a także mistrzowsko konstruować trzymające w napięciu scenariusze. Oddolny, prywatny charakter przedsięwzięcia daje mu ogromną zwinność organizacyjną, umożliwiając tworzenie na żywej tkance, bez obciążeń ze strony biurokratycznej machiny, z którą nierozerwalnie związane są znane wielkie zespoły reprezentacyjne.

Tysiąclecie spięte rytmem tańca 

Program operuje w przestrzeni jasnego i dosadnego komunikatu promocyjnego. Brzmi on po prostu: „Six dances. One thousand years of history”. Ta wprost sformułowana obietnica wskazuje gościom, że dawne losy Rzeczypospolitej nie zastygły w podręcznikowym grobowcu, ale bardzo aktywnie tańczą we współczesnym świecie. Płacąc za bilet, nie nabywamy pakietu losowo dobranych przytupów i podskoków. Doświadczamy dramaturgicznej wędrówki, która płynnie przeprowadza widza od zarania państwa, przez potęgę królewskich czasów, trudny wiek rozbiorów, heroiczną epopeję wojen, po specyficzny klimat PRL-u i wreszcie obecne stulecie. 

Sześć najważniejszych narodowych kroków przestaje występować w roli zaledwie miłego ornamentu. Kształtują one centralną oś opowieści, definiują epoki i stanowią niezastąpiony wehikuł dla zrozumienia polskich losów. Forma pokazu celuje w formułę dobrze wypracowanego Warsaw experience lub heritage show, formatów dotychczas u nas mało sprofesjonalizowanych, a niezwykle istotnych dla globalnej rywalizacji w branży spędzania czasu wolnego.

Koniec monokultury i skansenu 

Ważną lekcję, płynącą ze sceny prosto do gospodarki, daje poszanowanie autentycznej regionalności. Dobre marki nie imitują taniej, amerykańskiej globalizacji, tylko czerpią siłę ze swojego DNA. Projekt odmawia sprzedawania taniej, homogenicznej pocztówki znad Wisły, np. w formie tandetnych, przekolorowanych “łowickich” kwiatków. Zamiast tego tłumaczy uczestnikom wielobarwność i skomplikowanie terytorialne naszej ojczyzny. Od północnego Bałtyku, przez meandrującą rzekę, aż po majestatyczne góry południa, pokaz udowadnia, że Rzeczpospolita powstała z mozaiki krain o zróżnicowanych wpływach i poziomach bogactwa. Obserwujemy te różnice w strojach, muzycznych motywach i zachowaniu tancerzy. 

Marka PolkLore w stanowczy sposób wyciąga dziedzictwo ludowe z “formaliny”. Nie chce konserwować przeszłości, tylko uderza z nią w samo serce dzisiejszego rynku, sprawiając, że pamięć i wspólnota nabierają głosu. Znakomicie podsumowuje to główna myśl przyświecająca autorom, sugerująca otwarcie, że nim stanęły zamki, był po prostu głos. Zanim wzniesiono murowane miasta, istniała już wibrująca w powietrzu pieśń o miłości, dźwięk wiejskich skrzypiec przy żniwach, odgłos obrzędu i tętno fletu spajającego rodzinę. Takie zaprezentowanie sprawy uruchamia procesy myślowe, nadając wiejskiej części naszej historii dawno zagubioną szlachetność.

O historii uczy emocja, a nie kalendarium 

Odkładając na bok szkolny rygor chronologii, zespół PolkLore kreuje opowieść bazując na czystej, pulsującej emocji. Przełamuje to chłód tradycyjnej turystyki historycznej. Pełen łagodności kujawiak maluje na scenie liryczną miłość i spokój pierwotnych początków. Dumny krakowiak manifestuje godność narodu i energię witalną budującego się państwa. Polonez nakłada na barki widza powagę oraz dostojność złotego wieku, zaś mazur symbolizuje umiłowanie wolności i twardą pamięć o trudnych dekadach. Rozbrykana polka to oddech ulgi i szczera uciecha, natomiast skoczny, morderczy kondycyjnie oberek kończy spektakl manifestacją niespożytej odporności i triumfu woli przetrwania nad wrogimi siłami. 

Koniecznie musimy zaznaczyć granicę przyzwoitości artystycznej. Prawdziwa twórczość nie godzi się na tanie zastępniki. Na scenie nie wyświetla się wyłącznie tak zwany "AI slop" – sztuczny, bezduszny film wygenerowany komputerowo w kilka minut dla taniego poklasku. Przed widzami wielokrotnie stają fizyczni, spoceni artyści z krwi i kości, świetnie wytrenowani i odziani w absolutnie autentyczne, szczegółowo przygotowane ubrania. Oglądamy realny trud tancerza, okraszony narracyjną i wizualną historią, której w której przygotowaniu wykorzystano nowoczesne technologie.

Technologia buduje scenografię marzeń 

Powyższa teza nie oznacza wcale buntu wymierzonego w postęp techniczny. Sztuczna inteligencja zyskuje tu idealnie skrojoną rolę wspomagającą i występuje w charakterze nowoczesnego narzędzia dla opowiedzenia historii, nie wchodząc nigdy w buty odtwórców. Niezależny, stosunkowo nieduży kapitał prywatny nie pozwala na budowę gigantycznych zamków na scenie ani kręcenie pełnometrażowych batalii historycznych. Algorytmy służą zatem jako transparentna, oszałamiająca scenografia, rozszerzająca horyzont i generująca spektakularne tło dla tańczącego zespołu. Tak implementowana technologia współgra idealnie z duchem współczesnego biznesu edukacyjnego i wspiera ambitną, prywatną inicjatywę w rywalizacji o uwagę zepsutego przez smartfony bywalca europejskich stolic.

Dyplomacja ekonomiczna, która opłaca się Polsce 

Ostatecznie projekt Marcina Wójciuka przesuwa się z osi działań pasjonata do wagi państwowej dyplomacji ekonomicznej. Działa jako oddolny i skuteczny ambasador ojczyzny. Rozmawia twardym, zrozumiałym w cywilizowanym świecie językiem soft power, angażując kulturę ludową w promocję Rzeczypospolitej atrakcyjnej, otwartej, zaradnej i godnej. Inicjatywa ta przypomina dosadnie społeczeństwu, że nasza unikatowa tradycja nie stanowi balastu, ale wybitnie pożądane aktywo ekonomiczne, dające możliwość realizowania rentownych projektów komercyjnych. 

Wspieranie lokalnej gospodarki oznacza poszukiwanie takich zjawisk na mapie. W świecie pożeranym przez zunifikowaną modę zza oceanu czy masową produkcję bez wyrazu, suwerenna opowieść staje się najważniejszą i najwyżej wycenianą walutą. Narodowa narracja, jeśli podano ją umiejętnie, posiada konkretny rytm, niezbywalny koloryt i twardo policzalną wartość giełdową. Właśnie w ten sposób objawia się zdrowa, pozbawiona ułudy droga – oparta na wartościach, a zarazem pragmatycznie nakierowana na wytwarzanie kapitału przez prywatną pomysłowość.

Historia narodu ani rozwój jego zaplecza nie zatrzymują się w chwili zamknięcia teatralnej kurtyny. Istnieją i rezonują nadal na poziomie relacji między ludźmi, kształtując zyski finansowe i tożsamościowe na kolejne lata, kreując wielki kapitał pokoleń na miarę naszych wyzwań.